Αρθρογραφία


Ρουσφέτι; Θα Πάρω, Ευχαριστώ!

Χρυσού Εριέλλα | 30/01/2016

της Εριέλλας Χρυσού
προέδρου Ένωσης Συντακτών Η.Τ.Λ.ΣΥ.Μ

Αν έχεις μπάρμπα στην Κορώνη …
Η Γενική Παγκόσμια Εγκυκλοπαίδεια «ΠΑΠΥΡΟΣ – ΛΑΡΟΥΣ» ορίζει το ρουσφέτι (τουρκ. rusvet) ως κυβερνητική παροχή προς φίλο κρατούντος κόμματος, ενώ το Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη γράφει πως πρόκειται για χαριστική παροχή εκ μέρους υπουργών ή βουλευτών σε κομματικούς οπαδούς, φίλους ή γνωστούς.
Το ρουσφέτι στη γενικότερη πλέον μορφή του αναφέρεται στην πρακτική της (συχνά αναξιοκρατικής) εύνοιας κάποιων ατόμων εις βάρος άλλων, ενίοτε με σκοπό την εξαγορά υπηρεσιών.
Στην καθομιλουμένη αναφέρεται συχνά ως «μέσο», «βύσμα», «άκρη» ή «δόντι», λέξεις ιδιαίτερα συνηθισμένες πλέον στην καθημερινότητα, που αναφέρονται στο άτομο το οποίο έχει την δυνατότητα να κάνει χάρες ή εξυπηρετήσεις.
Ένα ιδιαίτερα αφοσιωμένο «μέσο», «βύσμα», «άκρη» ή «δόντι» στο όφελος του ευεργετούμενου από το ρουσφέτι είναι «ο μπάρμπας στην Κορώνη», έκφραση η οποία προέκυψε στις εκλογές του 19ου αιώνα για την ανάδειξη τοπικού άρχοντα στο Δήμο Κολωνίδων, όπως ονομαζόταν την εποχή εκείνη η Κορώνη της Μεσσηνίας. Το 1843 εκλέχθηκε στην Α΄ Εθνοσυνέλευση αντιπρόσωπος ο δήμαρχος της Κορώνης Γεώργιος Μπάστας, τον οποίο αντικατέστησε στη δημαρχία ο ανιψιός του Κώστας Δαρειώτης. Ο θείος του τον στήριξε με κάθε δυνατό μέσο, φτάνοντας στο σημείο να στείλει πολεμικό πλοίο για να τρομάξει τους ψηφοφόρους ώστε να ψηφίσουν τον ανιψιό του. Και για να διασφαλίσει το εκλογικό αποτέλεσμα υπέρ του ανιψιού του, φρόντισε να νοθευτούν οι εκλογικοί κατάλογοι με την εγγραφή μωρών και πεθαμένων.
Το ρουσφέτι φυσικά δεν «ενδημεί» μόνο στην Ελλάδα, καθώς πρακτικές εξυπηρέτησης εφαρμόζονται παντού, η συχνότητά του όμως σαφώς ορίζεται από τη δυνατότητα παράκαμψης διαδικασιών, που προφανώς περιορίζεται ή όχι από τον έλεγχο που ασκείται από τα αρμόδια όργανα. Πολλές φορές το ρουσφέτι μπορεί να παρέχεται και χωρίς αντάλλαγμα, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα ή συνειδητά.
Πολύ γνωστή περίπτωση ρουσφετιού είναι το λεγόμενο «Σύστημα λαφύρων» (spoils system) που συνηθίζεται στις ΗΠΑ, κατά το οποίο, ανεπίσημα, το νεοεκλεγέν κόμμα έχει στην κατοχή του συγκεκριμένα «λάφυρα» τα οποία έχουν τη μορφή θέσεων εργασίας που δίνονται σε άτομα που βοήθησαν στη νίκη του κόμματος στις εκλογές.
Η «βάφτιση» …
Παρότι το ρουσφέτι «βαφτίστηκε» την περίοδο της Τουρκοκρατίας, προφανώς ως έννοια γεννήθηκε την εποχή που ο άνθρωπος δημιούργησε τέτοια κοινωνική δομή που η πρακτική των εξυπηρετήσεων μπορούσε να φέρει αμοιβαία οφέλη σε αμφότερες τις πλευρές.
Η πιο γνωστή περίπτωση ρουσφετιού στην ελληνική ιστορία «βάφτισε» την Πλατεία Κλαυθμώνος. Κατά την περίοδο που είχε προηγηθεί του 1909, οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν ήταν μόνιμοι. Κάθε φορά που άλλαζε η Κυβέρνηση, απολύονταν όσοι είχαν προσληφθεί με την προηγούμενη Κυβέρνηση και προσλαμβάνονταν όσοι είχαν υποστηρίξει την καινούργια.
Τότε, οι «Παυσανίες», όπως τους αποκαλούσαν, πήγαιναν στο Υπουργείο Εσωτερικών που βρισκόταν στην Πλατεία Κλαυθμώνος, όπου με κλάματα και θρήνους (κλαυθμούς) παρακαλούσαν να τους ξαναπροσλάβουν. Η ονομασία προήλθε από το χρονογράφημα του συγγραφέα και ακαδημαϊκού Δημήτρη Γρ. Καμπούρογλου στην Εστία το 1878.
Το ρουσφέτι είναι νόμιμο;
Το άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα, σχετικά με την παράβαση καθήκοντος, αναφέρει: Υπάλληλος που με πρόθεση παραβαίνει τα καθήκοντα της υπηρεσίας του με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο  όφελος ή  για να βλάψει το κράτος ή κάποιον άλλο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών, αν η πράξη αυτή δεν τιμωρείται με άλλη ποινική διάταξη.
Μέσα στην ευρύτερη έννοια του ρουσφετιού, όμως, υπάγονται, πολλές φορές, εξυπηρετήσεις που απαιτούν πράξεις που δεν είναι παράνομες ή παράτυπες, πράγμα που σημαίνει πως στις περιπτώσεις αυτές το ρουσφέτι δεν είναι παράνομο.
Ως πρακτική, όμως, είναι γεγονός πως παραβιάζει τους κανόνες ισότητας, ισονομίας, αξιοκρατίας και αμεροληψίας ακολουθώντας πρακτική «δύο μέτρων και δύο σταθμών».
Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 4 του Συντάγματος αναφέρουν:

ΣYNTAΓMA THΣ EΛΛAΔAΣ
ΆΡΘΡΟ 4
1. Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου
2. Οι  Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Αυτό σημαίνει πως το ρουσφέτι σε κάθε περίπτωση είναι αντισυνταγματική πρακτική. Όταν η πραγματοποίησή του δεν απαιτεί παράνομη ή παράτυπη πράξη, τότε το ρουσφέτι μπορεί να μην είναι παράνομο εν γένει, παραμένει παρόλα αυτά αντισυνταγματικό.
Όταν, όμως, αυτό συμβαίνει από δημόσιους λειτουργούς μέσα στα πλαίσια των δημόσιων υπηρεσιών, η πραγματοποίησή του μπορεί να παραβιάζει σε κάποιες περιπτώσεις τους κανόνες υγιούς λειτουργίας της εκάστοτε υπηρεσίας, όπως π.χ. με πληρωμή υψηλότερων ποσών για προμήθειες ή παραγγελίες ειδών χαμηλότερης ποιότητας, πρόσληψη υπαλλήλων χωρίς τα απαραίτητα προσόντα κ.λ.π. και σε τέτοιες περιπτώσεις οδηγεί σε ζημία του δημοσίου.
Τότε, παρότι η εκάστοτε πράξη μπορεί να μην είναι παράνομη, οι δημόσιοι υπάλληλοι παρόλα αυτά έχουν διαπράξει παράβαση καθήκοντος, που τιμωρείται ανάλογα με το είδος της παράβασης και τη ζημία που έχει προκληθεί.
Του ρουσφετιού η τρέλα …
Περίοδος που το ρουσφέτι «ευδοκιμεί» ιδιαίτερα είναι η κάθε προεκλογική και μετεκλογική περίοδος. Εν όψει των εκλογών του Σεπτεμβρίου, μπερδεύτηκαν λίγο τα πράγματα, σύμφωνα με άρθρο της kathimerini.gr με τίτλο: «Δεν συνεννοήθηκαν ούτε στο ρουσφέτι ...». Πριν παραδώσουν τα χαρτοφυλάκιά τους ο Αριστείδης Μπαλτάς, τότε Υπουργός Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων και νυν Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, και ο Τάσος Κουράκης, τότε αναπληρωτής του και νυν Α΄ Αντιπρόεδρος του Ελληνικού κοινοβουλίου και πρόεδρος των επιτροπών Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Βουλής, έσπευσαν να αποσπάσουν την ίδια καθηγήτρια με δύο ξεχωριστές αποφάσεις τους σε δύο διαφορετικές θέσεις.
Ένα δεύτερο παράδοξο των τελευταίων ημερών της θητείας Μπαλτά – Κουράκη στο υπουργείο Παιδείας ανέδειξε η Πανελλήνια Ένωση Εκπαιδευτικών Φυσικής Αγωγής, με επιστολή προς την υπηρεσιακή Υπουργό Φρόσω Κιάου – πάντα σύμφωνα με το άρθρο της  kathimerini.gr. Για την προετοιμασία νέου θεσμικού πλαισίου για τα Αθλητικά Σχολεία δημιουργήθηκε πενταμελής επιτροπή, στην οποία μόνο ένα μέλος είναι γυμναστής. Τα υπόλοιπα ήταν δύο διοικητικοί υπάλληλοι του υπουργείου Παιδείας και δύο εκπαιδευτικοί γαλλικών!
Τι μάθαμε;
Το ρουσφέτι και η αναξιοκρατία έχουν κατακλύσει το δημόσιο βίο της χώρας μας, κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες, από την κεντρική πολιτική σκηνή μέχρι την τοπική αυτοδιοίκηση και δεν έχουν αφήσει παρά λίγο χώρο στο υγιές κομμάτι της κοινωνίας να αναδειχτεί. Αποδεικνύεται μέσα από την πράξη πως δεν έχει σημασία να έχεις τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να γίνει η δουλειά σου. Σημασία έχει να έχεις «ΤΟ πτυχίο», αυτό της κατάλληλης διασύνδεσης.  
Πολλές εκφράσεις, αστείες αλλά αληθινές, έχουν γεννηθεί μέσα από την πείρα του λαού για να περιγράψουν το φαινόμενο αυτό. Δεν έχει σημασία τι ξέρεις, αλλά ποιον ξέρεις - το ρουσφέτι πολλοί στηλίτευσαν, τον διορισμό ουδείς -  το μοναδικό μέσο για την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας είναι το ρουσφέτι - ο σκοπός εξαρτάται από τα μέσα που διαθέτουμε …  
Και επειδή οι νεότεροι μαθαίνουν από τους παλαιότερους, οι νεότερες γενιές ακολουθούν τα παραδείγματα των προηγούμενων διαπρέποντας … τελικά, δεν έχει σημασία τι ξέρεις, αλλά ποιον ξέρεις!

 


Σχόλια

comments powered by Disqus

Διαβάστε επίσης από αυτόν το Συντάκτη: