Αρθρογραφία
Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ
Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ
Γράφει η Σταυρούλα Σταυριαννίδου-Κτηνίατρος, Μέλος ΕΣΗΤΛΣΥΜ
Εδώ και πολλές δεκαετίες έχει γίνει σαφές ότι η συνύπαρξη του ανθρώπου με τα ζώα ασκεί θετική επιρροή στην ανθρώπινη ύπαρξη, ενισχύοντας τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική ευημερία. Ωστόσο, η επιστήμη δεν μένει στάσιμη, καθώς τα τελευταία χρόνια μια νέα θεραπευτική προσέγγιση που αφορά τη χρήση των ζώων ως κομμάτι της θεραπείας , κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος. Παγκοσμίως πλήθος προγραμμάτων εκμεταλλεύεται τη δύναμη αυτής της συνύπαρξης για να βελτιώσει την υγεία των ασθενών, επιτυγχάνοντας εξαιρετικά αποτελέσματα αλλά και αναδεικνύοντας τη σημαντικότητα της αλληλεπίδρασης με τα ζώα στη διαδικασία της αποκατάστασης.
Πολλά ζώα μπορούν να να χρησιμοποιηθούν ως ζώα θεραπευτές, όμως τα συνηθέστερα είναι ο σκύλος, η γάτα και το άλογο. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος δίνεται στο σκύλο λόγω του εξαιρετικά στενού δεσμού που έχει αναπτύξει με τον άνθρωπο, μέσα από χιλιάδες χρόνια κοινής εξέλιξης. Αυτή η εξελικτική πορεία έχει σαν αποτέλεσμα οι σκύλοι να είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται άμεσα τις συναισθηματικές μεταπτώσεις και τις μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά των ανθρώπων. Ταυτόχρονα, η θεραπευτική τους επίδραση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική καθώς τα περισσότερα άτομα αισθάνονται μία βαθύτερη σύνδεση με τα σκυλιά, γεγονός που ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης, διευκολύνοντας την ψυχική και σωματική αποκατάσταση. Η θεραπεία με τη βοήθεια του σκύλου χωρίζεται σε συναισθηματική υποστήριξη και θεραπευτική παρέμβαση.
Στην πρώτη ο σκύλος-θεραπευτής μαζί με τον χειριστή επισκέψεων(visiting handler) επισκέπτονται νοσοκομεία, γηροκομεία, ορφανοτροφεία, γενικά και ειδικά σχολεία. Στόχος αυτών των επισκέψεων είναι ο υπό θεραπεία ασθενής να αλληλεπιδράσει με τον σκύλο παίζοντας μαζί του , χαϊδεύοντας τον ή ακόμα και ταΐζοντας τον. Αυτή η απλή συνύπαρξη έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την ψυχική κατάσταση μειώνοντας το άγχος και βελτιώνοντας την διάθεση. Έτσι η διαμονή των ατόμων σε δομές γίνεται πιο ευχάριστη και ομαλή. Από την άλλη ο σκύλος που συμμετέχει σε θεραπευτική παρέμβαση πρέπει να επιλέγετε προσεκτικά και να έχει περάσει από εξειδικευμένη εκπαίδευση υπό την ευθύνη ενός επαγγελματία υγείας(εργοθεραπευτή, λογοθεραπευτή, ψυχολόγου, φυσιοθεραπευτή ή κάποιου άλλου). Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το ζώο δεν θεραπεύει από μόνο του αλλά είναι ένας διαμεσολαβητής θεραπείας, που σε συνεργασία και κάτω από την καθοδήγηση του ειδικού θεραπευτή, ενισχύει το αποτέλεσμα της ίασης.
Ενώ λοιπόν τον κυρίαρχο ρόλο του θεραπευτή τον έχει ο σκύλος, νέες έρευνες με επικεφαλή την Patricia Pendry ήρθαν να μας θυμίσουν τις εκ γενετίς θεραπευτικές ιδιότητες της γάτας. Σε αντίθεση με τον σκύλο οι γάτες δεν είναι όλες κατάλληλες για τον ρόλο του θεραπευτή και αυτές που τελικά επιλέγονται δεν περνάνε εκπαίδευση αλλά έχουν φυσικά τα απαραίτητα χαρακτηριστικά προσωπικότητας που χρειάζονται. Τα χαρακτηριστικά αυτά ωστόσο είναι κοινά με τον σκύλο καθώς και οι γάτες-θεραπευτές έχουν υψηλά επίπεδα κοινωνικότητας, προθυμία επαφής με τον άνθρωπο και φαίνεται να είναι πιο ανεκτικές στους χειρισμούς. Σκοπός αυτής της έρευνας είναι να διευρύνει τον αριθμό των ατόμων που δέχονται κάποιο ζώο θεραπείας, διότι ορισμένα άτομα είναι πιο εξοικειωμένα με τον γαλήνιο χαρακτήρα μιας γάτας και οι σκύλοι πιθανόν να τους ενισχύουν αισθήματα άγχους και φόβου λόγω του ενθουσιώδη χαρακτήρα τους. Ωστόσο και τα άλογα έχουν αναγνωριστεί ως πολύτιμοι σύμμαχοι στην ψυχική και σωματική αποκατάσταση του ανθρώπου από την δεκαετία του 1970. Η ήρεμη δύναμη τους , η φυσική τους παρουσία και το εξαιρετικά ανεπτυγμένο ένστικτό που διαθέτουν τα καθιστά μοναδικούς θεραπευτές.
Στην ιπποθεραπεία ο στόχος δεν είναι η εκμάθηση ιππασίας, αλλά η ανάπτυξη μιας βαθιάς σχέσης εμπιστοσύνης και συναισθηματικής σύνδεσης με το ζώο. Όσοι συμμετέχουν σε αυτή καλούνται να φροντίσουν τα άλογα, κάτι που απαιτεί αφοσίωση, ανιδιοτέλεια και ομαδικό πνεύμα. Η διαδικασία αυτή ενισχύει τη συναισθηματική νοημοσύνη, ενώ παράλληλα ενδυναμώνει την υπευθυνότητα και την αυτοεκτίμηση. Ακόμα, η επαφή με τα άλογα προσφέρει ηρεμία και συναισθηματική ενδυνάμωση. Η ιπποθεραπεία έχει αποδειχθεί εξαιρετικά ωφέλιμη σε άτομα με κατάθλιψη , εθισμό, διατροφικές διαταραχές, προβλήματα συμπεριφοράς και άλλα ψυχικά προβλήματα. Από την άλλη η θεραπευτική ιππασία ευνοεί άτομα που έχουν ανάγκη από φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία και λογοθεραπεία. Σε αυτή τη μορφή θεραπείας χρησιμοποιούνται ειδικά εκπαιδευμένα άλογα και ακολουθούνται εξειδικευμένα προγράμματα ιππασίας, ανάλογα με τις ανάγκες του εκάστοτε θεραπευόμενου. Η ζωοθεραπεία λοιπόν δεν είναι απλώς μία αγκαλιά από ένα τετράποδο φίλο. Είναι μια υπενθύμιση και ένα μάθημα ζωής ότι η αγάπη και η σύνδεση με οποιοδήποτε πλάσμα αυτού του πλανήτη μας, έχουν τη δύναμη να αναζωογονήσουν την ψυχή μας και να ανατρέψουν κάθε δυσκολία, οδηγώντας στην ίαση
