Αρθρογραφία
Γιατζίδης Και Σώζος Στο Τεστ Των Αριθμών: Δύο Αντιδήμαρχοι, Δύο Τρόποι Να Απαντάς Στον Πολίτη
Όταν ο πολίτης ζητά αποδείξεις: δύο αντιδήμαρχοι, δύο απαντήσεις και ένα τεστ διαφάνειας στη Νέα Σμύρνη
Στη Νέα Σμύρνη η συζήτηση για τη δημοτική διοίκηση συνήθως ξεκινά από τις ανακοινώσεις, τις φωτογραφίες, τις κορδέλες, τα δελτία Τύπου και τις πανηγυρικές διατυπώσεις περί «έργου». Το πρόβλημα είναι ότι η δημόσια διοίκηση δεν κρίνεται από το πόσο ωραία περιγράφει τον εαυτό της. Κρίνεται από το αν, όταν ένας πολίτης ζητά συγκεκριμένα στοιχεία, μπορεί να απαντήσει με έναν τρόπο απλό, καθαρό και ελέγξιμο: τι υπήρχε όταν ανέλαβε, τι έκανε από τότε, τι λειτουργεί σήμερα, πόσο άλλαξε το αποτέλεσμα και με ποιο έγγραφο ή ΑΔΑ αποδεικνύεται.
Αυτό ακριβώς ήταν το νόημα των εγγράφων που κατατέθηκαν στο πρωτόκολλο του Δήμου Νέας Σμύρνης προς τους αντιδημάρχους. Δεν ζητήθηκε από κανέναν να απολογηθεί για ό,τι είχε κληρονομήσει. Δεν ζητήθηκε να φορτωθεί ένας αντιδήμαρχος την ευθύνη για έναν δείκτη που αφορά συνολικά τον Δήμο και περιλαμβάνει υπηρεσίες οι οποίες μπορεί να υπάγονται σε διαφορετικά χαρτοφυλάκια. Ζητήθηκε κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο πολιτικό: από τη βάση που βρήκατε, τι βελτιώσατε;
Το ερώτημα αυτό αποκτά ειδικό βάρος επειδή η σημερινή δημοτική παράταξη του Γιώργου Κουτελάκη έχει επανειλημμένα καλλιεργήσει την εικόνα ότι αποτελεί μια καλύτερη, αποτελεσματικότερη και πιο σύγχρονη εκδοχή διοίκησης σε σχέση με το προηγούμενο δημοτικό σχήμα. Μάλιστα, μέρος του πολιτικού προσωπικού που είχε διαδρομή ή παρουσία στην προηγούμενη κατάσταση βρίσκεται σήμερα μέσα ή δίπλα στη νέα πλειοψηφία. Άρα το θέμα δεν είναι «ποιος φταίει για το 2024». Το θέμα είναι αν εκείνοι που ανέλαβαν με το αφήγημα της βελτίωσης μπορούν να αποδείξουν τη βελτίωση.
Και εδώ αρχίζει η πραγματική δοκιμασία της διαφάνειας.
Η έκθεση του Υπουργείου δεν ήταν καταδίκη — ήταν η αφετηρία
Ο Κόμβος Παρακολούθησης Επιδόσεων Τοπικής Αυτοδιοίκησης των Υπουργείων Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης αποτυπώνει στοιχεία με έτος αναφοράς το 2024. Για τη Νέα Σμύρνη, η συνολική αποτύπωση εκείνης της χρονιάς έδωσε συνολικό δείκτη 0,44. Στην Κοινωνική Προστασία ο Δήμος είχε δείκτη 0,72, ενώ στην Ψηφιακή Ωριμότητα είχε δείκτη 0,25.
Το σημαντικό είναι να μην μπερδεύουμε τους ρόλους. Οι συγκεκριμένες τιμές δεν αποτελούν προσωπική βαθμολογία του Παναγιώτη Γιατζίδη ή του Ηλία Σώζου. Αφορούν τον Δήμο Νέας Σμύρνης συνολικά, σε μια χρονική στιγμή που βρίσκεται στο ξεκίνημα ή πολύ κοντά στο ξεκίνημα της σημερινής δημοτικής περιόδου.
Αυτό ακριβώς τις κάνει χρήσιμες. Δεν αποτελούν πολιτικό σύνθημα. Αποτελούν το σημείο μηδέν από το οποίο μπορεί να ελεγχθεί η νέα διοίκηση.
Η σωστή αλυσίδα λογοδοσίας δεν είναι περίπλοκη:
Αν η προηγούμενη διοίκηση ή η διαχρονική λειτουργία του Δήμου είχε αφήσει ήδη μια υπηρεσία σε λειτουργία, η σημερινή διοίκηση δικαιούται να πει ότι τη διατήρησε. Αυτό μπορεί να είναι θετικό. Αλλά δεν είναι το ίδιο με το να πει ότι την αναβάθμισε.
Αν υπήρχε ήδη μια ηλεκτρονική υπηρεσία, δεν αρκεί να συνεχίσει να υπάρχει για να βαφτιστεί «ψηφιακό άλμα». Αν υπήρχε ήδη κοινωνική δομή, δεν αρκεί να παραμένει ανοιχτή για να παρουσιαστεί ως νέα κοινωνική πολιτική. Η συνέχιση έχει αξία. Η βελτίωση όμως απαιτεί απόδειξη.
Και η απόδειξη δεν είναι ούτε μια φωτογραφία, ούτε μια φράση περί «συνεχούς προσπάθειας», ούτε μια προαναγγελία για το τι θα συμβεί κάποτε. Είναι ο αριθμός πριν, ο αριθμός μετά, η καθαρή διαφορά, η ημερομηνία και το δημόσιο διοικητικό ίχνος.
Κοινωνική Προστασία: ένας καλός δείκτης δεν απαντά μόνος του
Στην Κοινωνική Προστασία, η Νέα Σμύρνη δεν ξεκινούσε από το μηδέν. Ο επίσημος δείκτης του 2024 ήταν 0,72, μία από τις σχετικά καλές επιδόσεις του Δήμου στο συνολικό του αποτύπωμα.
Η μεθοδολογία του Υπουργείου είναι συγκεκριμένη. Το 60% του δείκτη προέρχεται από τη διαθεσιμότητα δεκατριών πιθανών υπηρεσιών ή απαλλαγών — όπως δημοτικά ιατρεία, κοινωνικά παντοπωλεία, κοινωνικά φαρμακεία, κοινωνικά συσσίτια, δομές αστέγων και απαλλαγές τελών. Το υπόλοιπο 40% προέρχεται από το ελάχιστο επίπεδο οργάνωσης, δηλαδή την ύπαρξη κανονισμών λειτουργίας στις υπηρεσίες που παρέχονται.
Για τη Νέα Σμύρνη, η αποτύπωση του Υπουργείου κατέγραφε 7 από τις 13 πιθανές υπηρεσίες ή απαλλαγές, με διαθεσιμότητα 53,85% και οργανωτική επάρκεια 83,33%.
Η αναλυτική δημόσια προβολή δεν σταματά στον δείκτη 0,72. Εμφανίζει και στοιχεία χρήσης υπηρεσιών: δημοτικό ιατρείο με 3.363 ωφελούμενους και 8.700 επισκέψεις, κοινωνικό παντοπωλείο με 748 ωφελούμενους, κοινωνικό συσσίτιο με 738 ωφελούμενους, καθώς και απαλλαγές δημοτικών τελών σε ευαίσθητες ή ειδικές ομάδες με 1.028 ωφελούμενους και συνολικό ποσό 115.975 ευρώ.
Αυτά τα στοιχεία είναι του Δήμου συνολικά. Δεν μπορούν να χρεωθούν αυτόματα σε έναν αντιδήμαρχο, ούτε να αποδοθούν όλα στο χαρτοφυλάκιο του Παναγιώτη Γιατζίδη. Ειδικά τα ΚΑΠΗ ανήκουν σε διαφορετική αρμοδιότητα και δεν αποτελούν πεδίο για το οποίο πρέπει να κριθεί ο ίδιος. Αυτό πρέπει να λέγεται καθαρά για να έχει αξία και η κριτική.
Όμως ο κ. Γιατζίδης είναι Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής και Αλληλεγγύης. Επιπλέον, στην απάντησή του ο ίδιος επικαλείται το πλαίσιο λειτουργίας κοινωνικών υπηρεσιών, τις απολογιστικές διαδικασίες, την Επιτροπή Διαχείρισης Κοινωνικών Δομών, το Κοινωνικό Παντοπωλείο και τις δομές κοινωνικής αλληλεγγύης.
Άρα το ερώτημα προς εκείνον δεν ήταν: «γιατί το 2024 ο Δήμος είχε 0,72;». Το ερώτημα ήταν: ποιο κομμάτι αυτής της εικόνας βελτιώθηκε, στην πράξη, από την έναρξη της σημερινής διοίκησης και μετά;
Ο έμπειρος πολιτικός που απάντησε για τη διαδικασία
Ο Παναγιώτης Γιατζίδης δεν είναι ένας άνθρωπος χωρίς πολιτική ή αυτοδιοικητική διαδρομή. Σύμφωνα με το βιογραφικό του στον Δήμο, εκλέγεται συνεχώς στη Νέα Σμύρνη από το 2002, έχει διατελέσει σε πολλές αντιδημαρχίες και θέσεις ευθύνης, έχει εμπειρία σε επιτροπές, δημοτικούς οργανισμούς, πολιτικά γραφεία, υπουργικές επιτροπές και κοινωνικούς φορείς. Δεν μιλάμε, λοιπόν, για έναν νέο αυτοδιοικητικό που μόλις προσπαθεί να μάθει πώς λειτουργεί ο μηχανισμός.
Και ακριβώς για αυτό η απάντησή του έχει μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον.
Στο έγγραφό του εξηγεί ότι τα δεδομένα των δεικτών συλλέγονται και επεξεργάζονται αποκλειστικά από το Υπουργείο Εσωτερικών, μέσω του πληροφοριακού συστήματος που το ίδιο έχει θεσπίσει. Αναφέρει ότι η υπηρεσία του Δήμου δεν παρεμβαίνει στην άντληση, επεξεργασία ή βαθμολόγηση των στοιχείων. Αναφέρεται επίσης σε θεσμοθετημένες διαδικασίες απολογισμού, σε εγκρίσεις από την αρμόδια Επιτροπή Διαχείρισης Κοινωνικών Δομών, σε ενημέρωση αρμόδιων οργάνων και σε αναρτήσεις στη Διαύγεια με ΑΔΑ.
Όλα αυτά μπορεί να είναι διοικητικά σωστά. Αλλά δεν είναι η απάντηση που ζητήθηκε.
Η ερώτηση δεν ήταν αν το Υπουργείο υπολογίζει μόνο του τον δείκτη. Η ερώτηση δεν ήταν αν υπάρχουν επιτροπές ή αν συντάσσονται απολογισμοί. Η ερώτηση ήταν ποια μετρήσιμη βελτίωση προέκυψε μετά τη βάση του 2024 στα πεδία κοινωνικής πολιτικής που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες ή στις δράσεις που ο ίδιος επικαλείται.
Πόσοι περισσότεροι ωφελήθηκαν; Ποια υπηρεσία προστέθηκε; Ποια υπηρεσία επεκτάθηκε; Ποιος κανονισμός άλλαξε; Ποια δομή αύξησε χωρητικότητα; Ποιο ήταν το νούμερο το 2024 και ποιο είναι σήμερα; Ποιοι ΑΔΑ αφορούν τις συγκεκριμένες πράξεις;
Σε αυτά, η απάντηση δεν δίνει καθαρά στοιχεία.
Η ουσία δεν είναι ότι ο κ. Γιατζίδης δεν έγραψε αρκετά. Έγραψε αρκετά. Η ουσία είναι ότι έγραψε για τη διαδικασία μέτρησης αντί να γράψει για το αποτέλεσμα της πολιτικής του.
Και εδώ βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα σε μια διοικητική απάντηση και σε μια πραγματικά διαφανή απάντηση. Η πρώτη λέει: «υπάρχει σύστημα, υπάρχουν επιτροπές, το Υπουργείο συλλέγει τα δεδομένα». Η δεύτερη λέει: «αυτό βρήκαμε, αυτό αλλάξαμε, αυτό είναι το σημερινό αποτέλεσμα, εδώ είναι τα έγγραφα».
Ο έμπειρος πολιτικός δεν αρνήθηκε ότι υπάρχουν στοιχεία. Απάντησε όμως χωρίς να παραθέσει τα στοιχεία που θα έδειχναν καθαρά την πρόοδο ή τη στασιμότητα.
Ψηφιακή Μετάβαση: εδώ η βάση ήταν χαμηλή και η απάντηση πιο συγκεκριμένη
Στον Ψηφιακό Μετασχηματισμό, η βάση του 2024 ήταν πιο καθαρή και πιο αυστηρή. Ο δείκτης εξετάζει είκοσι διαφορετικές ψηφιακές υποδομές, λειτουργίες και υπηρεσίες. Κάθε μία αξίζει 5% και βαθμολογείται δυαδικά: ή υπάρχει και παίρνει 1, ή δεν υπάρχει και παίρνει 0.
Δεν υπάρχει χώρος για δημιουργική ασάφεια. Δεν υπάρχει «κάπως λειτουργεί». Δεν υπάρχει «σύντομα θα γίνει». Υπάρχει λειτουργία ή δεν υπάρχει λειτουργία.
Η Νέα Σμύρνη το 2024 είχε 5 από τις 20 λειτουργίες και δείκτη 0,25, με κατάταξη Q2. Οι πέντε που καταγράφονταν ήταν η ψηφιακή παροχή υπηρεσιών προς δημότες, η ψηφιοποίηση καταλόγων βιβλιοθηκών, η διασύνδεση φωτιστικών σωμάτων σε κεντρικό υπολογιστικό κέντρο, το σύστημα ηλεκτρονικής διακίνησης εγγράφων και ψηφιακών υπογραφών, και το σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών.
Ταυτόχρονα, η δημόσια αποτύπωση έδειχνε μηδενικές ενδείξεις σε κρίσιμες λειτουργίες: αισθητήρες στάθμευσης, αισθητήρες πυρανίχνευσης, μετρητές ποιότητας ατμόσφαιρας, έξυπνες στάσεις, έξυπνες διαβάσεις, αισθητήρες πληρότητας κάδων, διαχείριση στόλου, ενεργειακή διαχείριση κτιρίων, πλατφόρμα παιδικών σταθμών, μητρώο ευπαθών ομάδων, τηλεϊατρική, διαχείριση πρασίνου, έξυπνη βιβλιοθήκη και ανοικτά δεδομένα.
Αυτό ήταν το σημείο εκκίνησης που κλήθηκε να απαντήσει ο Ηλίας Σώζος.
Ο νεότερος εκτελεστικός αντιδήμαρχος που έδωσε αριθμούς — αλλά και υποσχέσεις
Ο Ηλίας Σώζος έχει πολυετή κοινωνική, επαγγελματική και συλλογική παρουσία, καθώς και εμπειρία σε ζητήματα τεχνολογίας, διοίκησης και τοπικής συμμετοχής. Ωστόσο, στο συγκεκριμένο εκτελεστικό χαρτοφυλάκιο του Ψηφιακού Μετασχηματισμού και των ΚΕΠ αποτελεί σαφώς νεότερη παρουσία σε σχέση με την πολυετή αυτοδιοικητική διαδρομή του κ. Γιατζίδη.
Η απάντησή του, σε αντίθεση με την προηγούμενη, ξεκινά από τη σωστή βάση. Αναγνωρίζει ρητά ότι το 0,25 του 2024 σημαίνει πέντε από τις είκοσι εξεταζόμενες λειτουργίες. Κατονομάζει τις πέντε αυτές λειτουργίες και εξηγεί ότι δεν πρόκειται για σημερινή αποτύπωση, αλλά για βάση αναφοράς.
Στη συνέχεια δίνει αριθμούς που επιτρέπουν στον πολίτη να δει μια πραγματική μεταβολή στην ψηφιακή χρήση:
Οι διαθέσιμες ηλεκτρονικές αιτήσεις αυξήθηκαν από 15 σε 28.
Οι ηλεκτρονικές αιτήσεις στο πρώτο εξάμηνο αυξήθηκαν από 965 το 2024, σε 1.985 το 2025, και σε 3.620 το 2026.
Η πλατφόρμα CityOn δέχθηκε περίπου 1.500 αιτήματα.
Από αυτά, τα 310 αφορούσαν εγκαταλελειμμένα οχήματα.
Ενεργοποιήθηκαν δύο infokiosks των ΚΕΠ που παρέμεναν ανενεργά.
Στα δύο ΚΕΠ του Δήμου διεκπεραιώθηκαν 35.805 υποθέσεις το 2024 και 40.074 το 2025.
Γίνεται αναφορά σε περίπου 300 αισθητήρες πυρανίχνευσης.
Αναφέρεται η καταγραφή επτά διοικητικών διαδικασιών για μελλοντική αυτοματοποίηση και η εξασφάλιση 250 αδειών Microsoft 365 Enterprise με AI Copilot.
Αυτή είναι σαφώς πιο χρήσιμη απάντηση για τον πολίτη. Δεν είναι τέλεια. Αλλά περιέχει κάτι κρίσιμο: αριθμούς πριν και μετά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αριθμός ισοδυναμεί αυτομάτως με πλήρη ψηφιακή ωρίμανση. Οι 3.620 αιτήσεις δείχνουν μεγαλύτερη χρήση, όχι κατ’ ανάγκη ταχύτερη διεκπεραίωση ή υψηλότερη ικανοποίηση πολιτών. Οι 40.074 υποθέσεις ΚΕΠ δείχνουν αυξημένο όγκο, όχι από μόνες τους καλύτερη εξυπηρέτηση. Οι 300 αισθητήρες πρέπει να αποδειχθούν ως ενεργοί, συνδεδεμένοι, συντηρούμενοι και επιχειρησιακά αξιοποιήσιμοι.
Όμως τουλάχιστον υπάρχει υλικό που μπορεί να ελεγχθεί. Και αυτό, στην πολιτική, δεν είναι μικρό πράγμα.
Το λεπτό σημείο: άλλο η λειτουργία, άλλο η δημοπράτηση
Εδώ όμως ο κ. Σώζος πρέπει να δεχθεί την ίδια αυστηρότητα που ζητείται από όλους.
Στην επιστολή του αναφέρει ότι εννέα επιπλέον λειτουργίες περιλαμβάνονται σε διαγωνισμό ψηφιακού μετασχηματισμού που βρίσκεται προς δημοπράτηση. Αναφέρει επίσης ότι η λειτουργία μέτρησης ποιότητας ατμόσφαιρας αναμενόταν να ενεργοποιηθεί εντός του μήνα. Με βάση αυτά, προβάλλει την προοπτική ο Δήμος να διαθέτει πάνω από δεκαέξι από τις είκοσι λειτουργίες, δηλαδή μια μελλοντική βελτίωση τουλάχιστον έντεκα λειτουργιών σε σχέση με το 2024.
Αυτό είναι σχέδιο. Δεν είναι ακόμη τετελεσμένο αποτέλεσμα.
Η δημοπράτηση δεν είναι εγκατάσταση. Η εγκατάσταση δεν είναι κατ’ ανάγκη λειτουργία. Η λειτουργία δεν είναι κατ’ ανάγκη αποδεδειγμένη χρήση από τον δημότη. Και η πρόβλεψη ενός μελλοντικού αριθμού δεν μπορεί να καταγραφεί ως σημερινή επιτυχία.
Αυτό δεν ακυρώνει την προσπάθεια. Απλώς επαναφέρει τη συζήτηση στη σωστή της βάση: τα έργα κρίνονται όταν λειτουργούν, όχι όταν περιγράφονται.
Αν ο Δήμος φτάσει πράγματι τις 16 ή περισσότερες λειτουργίες, αυτό θα είναι μια σαφής και μετρήσιμη πρόοδος. Μέχρι τότε όμως, ο σωστός δημόσιος λόγος είναι: «αυτά λειτουργούν, αυτά έχουν εγκατασταθεί, αυτά είναι σε διαγωνισμό, αυτά είναι υπό σχεδιασμό». Όχι όλα μαζί σε έναν πολιτικό αριθμό.
Δύο ύφη, δύο αντιλήψεις για τον πολίτη
Η σύγκριση των δύο απαντήσεων δεν είναι προσωπική μομφή. Είναι μάθημα για το πώς απαντά η διοίκηση όταν ελέγχεται.
Ο Παναγιώτης Γιατζίδης, με τη μακρά εμπειρία, απάντησε με θεσμικές διαδικασίες, αρμοδιότητες, επιτροπές και μεθοδολογία. Όμως δεν έδωσε στον πολίτη τον πίνακα που χρειάζεται για να δει την αλλαγή μετά το 2024.
Ο Ηλίας Σώζος, με πιο πρόσφατο εκτελεστικό ρόλο, απάντησε με βάση αναφοράς, επιμέρους λειτουργίες, αριθμούς χρήσης και δείγματα μεταβολής. Όμως παρουσίασε μαζί με τα σημερινά στοιχεία και ένα μέρος του αυριανού σχεδιασμού, κάτι που απαιτεί προσοχή για να μη βαφτίζεται η προοπτική ήδη παραδομένο έργο.
Με απλά λόγια:
Ο ένας εξήγησε τον μηχανισμό, αλλά δεν μέτρησε την απόσταση.
Ο άλλος μέτρησε μέρος της απόστασης, αλλά έβαλε στον ίδιο χάρτη και δρόμους που ακόμη δεν έχουν ανοίξει.
Και οι δύο μπορούν να μάθουν από αυτό. Αλλά για τον πολίτη υπάρχει ήδη ένα σαφές συμπέρασμα: η διαφάνεια δεν είναι να απαντάς σε ένα πρωτοκολλημένο έγγραφο μόνο και μόνο επειδή πρέπει. Διαφάνεια είναι να δίνεις στον δημότη τη δυνατότητα να καταλάβει, να συγκρίνει και να ελέγξει.
Η δημόσια διοίκηση δεν είναι δελτίο Τύπου
Το μεγάλο πολιτικό ερώτημα δεν είναι αν η σημερινή δημοτική αρχή έκανε κάτι. Σχεδόν κάθε διοίκηση κάνει κάτι. Το ερώτημα είναι αν έκανε περισσότερα ή καλύτερα από όσα βρήκε — και αν το απέδειξε χωρίς να χρειαστεί ο πολίτης να ψάχνει ανάμεσα σε ανακοινώσεις, υποσχέσεις και διοικητικές γενικότητες.
Αν η διοίκηση λέει ότι είναι καλύτερη από την προηγούμενη, η απόδειξη πρέπει να είναι απλή:
Το 2024 είχαμε αυτό.
Σήμερα έχουμε αυτό.
Η διαφορά είναι αυτή.
Η απόφαση, η σύμβαση ή η πράξη βρίσκεται σε αυτόν τον ΑΔΑ.
Η υπηρεσία λειτουργεί από αυτή την ημερομηνία.
Τόσοι πολίτες τη χρησιμοποιούν.
Τόσοι πολίτες ωφελούνται.
Αυτό δεν είναι υπερβολική απαίτηση. Είναι το ελάχιστο που αξίζει ο δημότης όταν καλείται να πιστέψει ότι κάτι άλλαξε προς το καλύτερο.
Η Νέα Σμύρνη δεν χρειάζεται ούτε αντιπολιτευτική υστερία ούτε διοικητική αυτοϊκανοποίηση. Χρειάζεται κάτι πολύ πιο πεζό και πολύ πιο δύσκολο: αλήθεια με αριθμούς.
Και όταν ένας πολίτης κάνει μια απλή ερώτηση — «τι βελτιώσατε από τότε που αναλάβατε;» — η ποιότητα της απάντησης είναι τελικά η πιο καθαρή φωτογραφία της ποιότητας της διοίκησης.
