Αρθρογραφία
Χωρική Ανάπτυξη Για Την Νέα Σμύρνη – Μια Παρουσίαση Αποτυχίας Και Κατάντιας
Ας μιλήσουμε έξω από τα δόντια: η εκδήλωση της 26ης Ιουνίου 2025 από τον Δήμο Νέας Σμύρνης για τη «χωρική ανάπτυξη» ήταν ένα φιάσκο στο μεγαλείο του. Μια επικοινωνιακή φιέστα γεμάτη από ευφημισμούς, ψεύτικα χαμόγελα, και - πάνω απ’ όλα - μια περίσσεια από κούφιους αριθμούς που δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να σου προκαλούν ναυτία. Η λέξη «ανάπτυξη» σε αυτή τη διοργάνωση λειτουργούσε σαν καπνός που σκεπάζει την παλιά και σαθρή πραγματικότητα που ζούμε κάθε μέρα.
Η θλιβερή αλήθεια πίσω από τα βαρετά στατιστικά που μας πετάξαν ήταν σαφής: οι οικοδομικές άδειες στην περιοχή έκαναν άλμα 10% μεταξύ 2017 και 2020, αλλά ταυτόχρονα βλέπουμε με αύξηση 3,5% τα κενά οικόπεδα, δηλαδή χώρους που μόνο «ανάπτυξη» δεν είδαν ποτέ. Ο πληθυσμός, που καταγράφεται στα 72.853 ψυχές το 2021, και σύμφωνα με προβλέψεις θα πέσει κοντά στους 50.000 μέχρι το 2030, μεγαλώνει – αν κι αυτό μάλλον σημαίνει πόσο πιο ασφυκτικά θα ζούμε σε μια ασφυκτική γειτονιά, που εκτείνεται όλη και όλη σε 3,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Να σκεφτεί κανείς ότι σε αυτή τη μικρή επιφάνεια αναγκάζονται να χωρέσουν ανάγκες για ποιοτική ζωή, πράσινο, υποδομές που δεν υπάρχουν.
Και μιλώντας για πράσινο: υπάρχουν 21 εκτάρια δημόσιου πρασίνου, που στην πραγματικότητα ανέρχονται στα 3.500 στρέμματα - αριθμοί που εύκολα σε ρίχνουν σε απόγνωση, όταν γνωρίζεις πόσο λίγος είναι ο χώρος για μια πληθυσμιακά επιβαρυμένη περιοχή. Η ψηφιακή χαρτογράφηση που καλύπτει το 65% της πόλης, στον βαθμό που αποκλείει το υπόλοιπο 35%, μοιάζει περισσότερο για μισοτελειωμένο έργο, παρά για κανονική εργασία που θα φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Για τους ρύπους ακούμε υπόσχεση για μείωσή τους κατά 10% μέχρι το 2030, χωρίς κανένα σχέδιο, καμία στρατηγική, κανένα μέτρο που να μας δείχνει ότι αυτό είναι κάτι παραπάνω από ένα καλοκουρδισμένο συνθηματάκι. Μιλούν για κόστος 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, αλλά ούτε χρόνος υλοποίησης ορίστηκε, ούτε υπεύθυνη δέσμευση.
Το δημογραφικό δεν αφήνει περιθώρια για αισιοδοξία: ο δείκτης γήρανσης εκτοξεύτηκε από 160 ηλικιωμένους ανά 100 παιδιά το 2011 στο τρομακτικό 192% τωρα, με συνέπεια ένας δήμος γερασμένος, χωρίς φυσική ανανέωση, να μην έχει κανένα εύκολο μέλλον. Η εκπαιδευτική υπεροχή - με 47% ανώτατα μορφωμένους σε σχέση με έναν μέσο όρο 28,5% στην Ελλάδα - δεν φαίνεται να μεταφράζεται ούτε σε ευκαιρίες ούτε σε βελτίωση της κατάστασης. Ταυτόχρονα, η αγορά εργασίας έχει το γνωστό τρίπτυχο προβλημάτων: ανεργία στο 11,9%, οικονομικά ενεργό μόλις το 48% και αρκετές ανεκπλήρωτες υποσχέσεις για ανθεκτικότητα και ανάπτυξη.
Ο τριτογενής τομέας, δηλαδή οι υπηρεσίες, «καλύπτει» το 90% της απασχόλησης, δύο λέξεις από μόνες τους προβληματικές, αλλά τουλάχιστον απεικονίζουν μια πόλη που κρέμεται κυριολεκτικά από τις υπηρεσίες, χωρίς παραγωγικότητα. Ο δευτερογενής τομέας λειψός στο 9,5%, και ο πρωτογενής εξαφανισμένος όπως είναι φυσικό για μια αστική περιοχή.
Και τι κάνουμε; Καμαρώνουμε για το 65% κάλυψης της ψηφιακής χαρτογράφησης, όταν απουσιάζει ουσιαστικός αστικός σχεδιασμός και αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Κι ας πούμε ότι η «αναπτυξιακή» αυτή ψηφιακή χαρτογράφηση παραμένει υπόσχεση, ένα ακόμη δηλωτικό κενό που μετράει στο μισοτελειωμένο έργο των διοικήσεων.
Από την πρώτη έως την τελευταία στιγμή, η κατάσταση μοιάζει να είναι μια διαρκής επανάληψη του «παλιού και γνώριμου»: ευχολόγια, νούμερα που δεν σημαίνουν απολύτως τίποτα κι ένα κοινό που σαπίζει στην απογοήτευση. Κάθε θέαμα και ένα τηλεοπτικό υπερθέαμα από το τίποτα.
Δεν διακρίνεται πουθενά μια αληθινή δέσμευση για αλλαγή πορείας, μια πολιτική που να ανατρέψει αυτό το απαράδεκτο status quo. Η καθημερινότητα των πολιτών παραμένει μια σειρά από προβλήματα χωρίς σοβαρή αντιμετώπιση, οι χώροι πρασίνου και οι υποδομές ψυχορραγούν, και τα σχέδια δεν είναι πια παρά επικοινωνιακό δέρμα πάνω σε ένα γυμνό κρανίο.
Κι όμως, η Νέα Σμύρνη αξίζει κάτι καλύτερο από ένα συνονθύλευμα ψευδών και αδράνειας. Αξίζει μια πόλη που θα κάνει τα λόγια έργα, που θα σέβεται και θα εξελίσσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων της, που δε θα αφήνει τις υποσχέσεις να σαπίζουν στα χαρτιά.
Δεν πρόκειται για τηλεκατευθυνόμενη πόλη που θα παίζει σενάρια αποτυχίας σε ένα ανούσιο σκηνικό, αλλά για μια ζωντανή κοινότητα που διεκδικεί το δικαίωμα να ζει με αξιοπρέπεια, με τάξη και πάνω απ’ όλα με σεβασμό στην καθημερινότητά της.
Είναι ώρα να σοβαρευτούμε, να σταματήσουμε τα ψέματα και τις επικοινωνιακές φούσκες. Η Νέα Σμύρνη έχει γεμίσει από αριθμούς που δεν λένε τίποτα και από σχέδια που δεν υλοποιούνται. Το μόνο που χρειάζεται είναι η πράξη και η αλήθεια, χωρίς περιτύλιγμα και χωρίς τοξικό πολιτικό μέικ απ.
Η εκδήλωση εισάγει την τοπική πρωτοβουλία για τον αστικό σχεδιασμό στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος μεταρρύθμισης "Κωνσταντίνος Δοξιάδης", που χρηματοδοτείται από το Greece 2.0. Περιλαμβάνει ομιλίες από τον δήμαρχο, εκπροσώπους του Doxiadis planning office και τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Η παρουσίαση σκιαγραφεί δημογραφικές τάσεις, αστικά χαρακτηριστικά και τρία προτεινόμενα σενάρια σχεδιασμού για τη Νέα Σμύρνη, με στόχο να διαμορφώσει την ανάπτυξη της πόλης τα επόμενα 50 χρόνια.
Επισκόπηση των Τριών Σεναρίων Σχεδιασμού
Αυτά τα σενάρια αναπτύχθηκαν από την ομάδα σχεδιασμού Doxiadis-Nikolaos Stapas μετά από ένα χρόνο έρευνας και ανάλυσης δεδομένων. Το ένα από αυτά θα επιλεγεί για περαιτέρω μελέτη και δημόσια διαβούλευση.
1. Σενάριο Α: Ελάχιστη Παρέμβαση
Επιχειρεί να διατηρήσει τη σημερινή αστική δομή.
Μικρές ρυθμίσεις στη ζώνη και τη χρήση γης.
Έμφαση στη διατήρηση των χώρων πρασίνου και της υπάρχουσας υποδομής.
Κατάλληλο για πόλεις με περιορισμένη δυνατότητα επέκτασης.
2. Σενάριο Β: Μέτρια Αναδιάρθρωση
Εισάγει στοχευμένες αλλαγές για βελτίωση της διαβίωσης.
Ενισχύει τις πεζοδρομημένες ζώνες και την πρόσβαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Προτείνει επιλεκτική αναμόρφωση υποχρησιμοποιούμενων περιοχών.
Στοχεύει σε ισορροπία πυκνότητας και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας.
3. Σενάριο Γ: Μετασχηματιστικό Όραμα
Οραματίζεται ριζικό ανασχηματισμό των αστικών ζωνών.
Προτεραιότητα στους πράσινους διαδρόμους, την μικτή χρήση και την έξυπνη υποδομή.
Περιλαμβάνει κίνητρα για κτήρια ενεργειακής απόδοσης και ανθεκτικότητας στο κλίμα.
Σχεδιασμένο για μακροπρόθεσμη επίδραση 50 και πλέον ετών.
Σύγκριση Σεναρίων κατά Προτεραιότητα
