Αρθρογραφία
"Ίσως ήρθε η ώρα για την επανεκκίνηση της ελληνικής παραγωγής"
"Ίσως ήρθε η ώρα για την επανεκκίνηση της ελληνικής παραγωγής"
Νεκτάριος Ντ. Χορμοβίτης – Μέλος ΕΣΗΤΛΣΥΜ
Σε μια εποχή παγκόσμιας οικονομικής αστάθειας, πληθωριστικών πιέσεων και γεωπολιτικής ρευστότητας, η ανάγκη ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής και διατροφικής αυτάρκειας γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ. Η Ελλάδα, παρότι καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης (2,3% το 2024 σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), εξακολουθεί να εξαρτάται σημαντικά από εισαγωγές, ακόμα και σε βασικά αγροδιατροφικά προϊόντα. Ενδεικτικά, άνω του 80% των οσπρίων, το 70% του βοδινού κρέατος και σχεδόν το σύνολο των ζωοτροφών προέρχονται από το εξωτερικό.
Ο πρωτογενής τομέας – γεωργία, κτηνοτροφία και αλιεία – έχει υποχωρήσει σημαντικά. Το 2023, συνέβαλε μόλις κατά 4,3% στο ΑΕΠ, ενώ πριν δύο δεκαετίες ξεπερνούσε το 7%. Στην απασχόληση, η κατάσταση είναι ανάλογη: μόλις το 11% του εργατικού δυναμικού δραστηριοποιείται πλέον στον αγροτικό χώρο, με μέσο όρο ηλικίας άνω των 57 ετών.
Η αντιστροφή αυτής της πορείας περνά μέσα από την προσέλκυση νέων ανθρώπων. Τα τελευταία προγράμματα ενίσχυσης νέων αγροτών προβλέπουν επιδοτήσεις έως 40.000 ευρώ, ενώ αναμένεται να ωφεληθούν περίπου 12.000 νέοι μέχρι το 2027. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: καθυστερήσεις, ελλιπής τεχνική στήριξη, δυσκολία πρόσβασης σε γη και χρηματοδότηση αποθαρρύνουν πολλούς. Στην Ελλάδα, μόλις το 6% των αγροτών είναι κάτω των 40 ετών, έναντι 11% στην Ε.Ε. (Eurostat, 2022).
Παράλληλα, η κλιματική κρίση προσθέτει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. Η Ανατολική Μεσόγειος καταγράφει αύξηση μέσης θερμοκρασίας κατά 1,5°C τις τελευταίες δεκαετίες, με εκτιμώμενη άνοδο έως 3°C ως το 2050. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές: μειωμένες αποδόσεις, παρατεταμένες ξηρασίες και αυξανόμενη αστάθεια στις καλλιέργειες. Η ανάγκη για προσαρμογή είναι επιτακτική.
Η «ευφυής γεωργία» μπορεί να δώσει απαντήσεις. Με αισθητήρες, δορυφορικά δεδομένα, εφαρμογές πρόβλεψης και αυτοματοποιημένα συστήματα άρδευσης, οι παραγωγοί μπορούν να εξοικονομήσουν πόρους και να αυξήσουν την αποδοτικότητα. Στην Ελλάδα, όμως, μόνο το 15% των εκμεταλλεύσεων έχει εντάξει τέτοιες τεχνολογίες, έναντι ποσοστών άνω του 40% σε χώρες όπως η Ολλανδία.
Η ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα δεν είναι μόνο οικονομικό στοίχημα. Είναι ζήτημα στρατηγικής εθνικής σημασίας. Η αναζωογόνηση της υπαίθρου, η στήριξη των νέων, η προσαρμογή στην κλιματική πραγματικότητα και η στροφή στην καινοτομία συνθέτουν ένα νέο παραγωγικό πρότυπο. Η Ελλάδα διαθέτει τα φυσικά πλεονεκτήματα και το ανθρώπινο δυναμικό. Απομένει να επενδύσει με συνέπεια και σχέδιο στο πιο παλιό, αλλά ίσως και πιο υποσχόμενο της κεφάλαιο - τη γη.
