Αρθρογραφία
Νέα Σμύρνη- Ανάπτυξη ή αλλοίωση
Η Νέα Σμύρνη ξεκίνησε ως συνοικία με βαθιά ιστορική ταυτότητα, που διαμορφώθηκε από τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής και εξελίχθηκε σε μια από τις πιο ζωντανές και ανθρώπινες περιοχές της Αθήνας.
Η «παλιά» Νέα Σμύρνη ξεχώριζε για τη χαμηλή της δόμηση, τις αυλές και τις μικρές κατοικίες. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ταυτότητα είχε και το Άλσος που λειτουργούσε ως βασικός χώρος συνάντησης. Ενώ παράλληλα, η κεντρική πλατεία αποτελούσε σημείο κοινωνικής επαφής, όχι κατανάλωσης. Η Νέα Σμύρνη, με άλλα λόγια, είχε χαρακτήρα γειτονιάς με δυνατή συλλογική ταυτότητα.
Σήμερα όμως παρατηρούμε ότι ο πυρήνας της αλλάζει . Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο την εικόνα της περιοχής, αλλά και την ουσία της. Όταν οι τοπικές επιχειρήσεις αντικαθίστανται από απρόσωπες αλυσίδες και όταν οι χώροι συνάντησης μετατρέπονται σε χώρους κατανάλωσης, η κοινωνικές σχέσεις αποδυναμώνονται και η αίσθηση του «ανήκειν», που χαρακτήριζε τη Νέα Σμύρνη, αρχίζει να υποχωρεί ολοένα περισσότερο.
Όμως ας είμαστε ειλικρινείς, η εξέλιξη μιας πόλης είναι αναπόφευκτη. Ωστόσο, η πρόκληση εδώ βρίσκεται στη διατήρηση της ισορροπίας ανάμεσα στο νέο και το παλιό. Στην περίπτωση της Νέας Σμύρνης, αυτή η ισορροπία φαίνεται να δοκιμάζεται. Η ανάπτυξη, όπως διαμορφώνεται σήμερα, δεν ενισχύει απαραίτητα την ταυτότητα της περιοχής, αντίθετα σε ορισμένες περιπτώσεις την αλλοιώνει.
Τα τελευταία χρόνια, η εικόνα της περιοχής σιγά - σιγά μεταμορφώνεται. Καφετέριες γεμάτες, δρόμοι με ζωή, νέα μαγαζιά που δίνουν έναν πιο σύγχρονο χαρακτήρα. Όλα δείχνουν μια πόλη που “αναπτύσεται”. Πίσω από αυτή την εικόνα, όμως, υπάρχει μια λιγότερο ορατή πραγματικότητα: το κόστος ζωής που συνεχώς αυξάνεται και μαζί του διαμορφώνεται ανάλογα και το “φίλτρο” των ανθρώπων που ”αντέχουν” να μείνουν εδώ.
Τα ενοίκια έχουν γίνει απαγορευτικά για πολλούς. Νέοι εργαζόμενοι, φοιτητές ή οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα δυσκολεύονται να βρουν κατοικία. Την ίδια στιγμή, νέοι κάτοικοι με μεγαλύτερη οικονομική άνεση μετακινούνται στην περιοχή, αλλάζοντας σταδιακά τον χαρακτήρα της. Έτσι, η Νέα Σμύρνη δεν αλλάζει απλώς επιλέγει. Παράλληλα, δημιουργείται ένα χάσμα ανάμεσα στους πιο παλιούς και τους νέους κατοίκους. Οι πρώτοι βλέπουν τη γειτονιά τους να αλλάζει ολοένα περισσότερο. Οι δεύτεροι βρίσκουν μια περιοχή ελκυστική, αλλά συχνά χωρίς να έχουν σύνδεση με την ιστορία της ή και ενδεχομένως να μην την γνωρίζουν. Δεν πρόκειται για σύγκρουση ανθρώπων, αλλά για σύγκρουση τρόπων ζωής.
Αυτή η αλλαγή δεν φαίνεται μόνο στα υψηλά ενοίκια και δημοτικά τέλη, αλλά και στον δημόσιο χώρο. Η πλατεία, που κάποτε λειτουργούσε ως σημείο συνάντησης για όλους, σήμερα μοιάζει όλο και περισσότερο με προέκταση της κατανάλωσης. Τα τραπεζοκαθίσματα αυξάνονται, ο ελεύθερος χώρος μειώνεται και η έννοια της “γειτονιάς” αρχίζει να μετατοπίζεται και εδώ τίθεται ένα ερώτημα για τη φυσιογνωμία της πόλης :παραμένει η Νέα Σμύρνη μια γειτονιά ή εξελίσσεται σε προέκταση του κέντρου της Αθήνας;
Το πιο ουσιαστικό ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά είναι κυρίως κοινωνικό. Μπορεί μια πόλη να θεωρείται ζωντανή όταν αποκλείει σιωπηλά μέρος των κατοίκων της; Μπορεί να είναι “για όλους”, όταν στην πράξη γίνεται προσβάσιμη μόνο σε συγκεκριμένες ομάδες;
Η Νέα Σμύρνη δεν είναι η μόνη περιοχή που περνά αυτή τη μετάβαση. Είναι, όμως, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μια πόλη μπορεί να εξελίσσεται και ταυτόχρονα να χάνει κάτι από την ουσία της. Γιατί η ταυτότητα μιας γειτονιάς δεν χτίζεται μόνο με ανακαινίσεις και νέες επιχειρήσεις, αλλά με τους ανθρώπους που τη γεμίζουν ζωή.
Τελικά, η πόλη δεν μικραίνει απλώς στενεύει για κάποιους. Και το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: δεν είναι ποιοί θέλουν να ζήσουν εδώ, αλλά ποιοι τελικά μπορούν
